So sánh virut và vi khuẩn | Cortez Haworth Rivers

Virus và vi khuẩn là một trong những tác nhân gây ra các loại bệnh tật ở sinh vật. Mặc dù còn kha khá những vi khuẩn có lợi nhưng nhìn chung những sinh vật “siêu nhỏ” này đều có hại cho con người. Bạn đã từng đôi lần tìm hiểu vi khuẩn là gì? Virus là gì chưa? Hay tìm hiểu, so sánh virus và vi khuẩn để có cái nhìn tổng quát hơn về hai khái niệm này?

Vi khuẩn là gì?

Vi khuẩn là dạng sinh vật siêu nhỏ bé, chỉ nhìn thấy ở dưới kính hiển vi. Chúng được khoa học tìm thấy trong cơ thể sống, ngoài môi trường, có thể nói rằng bất cứ đâu cũng có thể tồn tại sự sống của vi khuẩn. Trong thực tế, vi khuẩn được biết đến là những sinh vật nhân sơ, sinh vật đơn bào. Trong đó vi khuẩn sinh vật đơn bào chiếm số lượng đông nhất. Chúng có hình thái vô cùng đa dạng và thú vị: Hình cầu, hình xoắn, hình que, đuôi roi,…

So sánh virut và vi khuẩn

Minh họa hình thái của vi khuẩn

Vi khuẩn có thể sống ở mọi nơi, tồn tại trong nhiều môi trường sống khắc nghiệt, thậm chí người ta còn tìm thấy vi khuẩn ở các miệng núi lửa đang phun trào hay tận châu Nam cực lạnh giá. Dạng động vật này có thể phát tán nhanh chóng, di chuyển nhờ ký sinh trên thân thể của động thực vật trong hệ sinh thái. Ở con người, vi khuẩn có thể tồn tại trong miệng, dạ dàng, hậu môn,…

Khi nghe tới vi khuẩn, đa số mọi người sẽ cho rằng sự xuất hiện của nó là mối nguy hại, đe dọa và ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe, hệ miễn dịch. Chúng sẽ gây ra vô số bệnh tật, khiến con người phải mất sức đề kháng chống chịu, giảm tuổi thọ,… Nhưng thực tế, trong hàng triệu loại vi khuẩn, có khá nhiều dạng vi khuẩn tốt, có lợi cho sức khỏe của con người. Chúng ký sinh trong hệ tiêu hóa, giúp con người tiêu hóa thức ăn, chống lại các tác nhân gây bệnh, một số thậm chí còn đóng vai trò sinh hệ miễn dịch đường ruột.

Có hàng trăm loại vi khuẩn có lợi khác nhau sống trong đường ruột của chúng ta. Chúng giúp tiêu hóa thức ăn, ngăn ngừa các bệnh về đường ruột, và còn đóng vai trò miễn dịch. Vi khuẩn ở đại tràng còn giúp tổng hợp vitamin K nữa. 

Thêm vào đó, một số loại vi khuẩn có trong đất giúp hỗ trợ cây trồng phát triển, tổng hợp các chất dinh dưỡng, cải tạo đất ngày một tốt hơn.

||Ôn tập Kiến thức:

Virus là gì?

Virus được hiểu là các tiểu phần chưa có cấu trúc tế bào. Chúng thường gồm các chuỗi đơn hoặc kép acid nucleic và có vỏ bao quanh là protein. Trong nhân là các vật chất di truyền ADN (axit deoxyribonucleic) hoặc ARN (axit ribonucleic). Virus không thể tự sinh trưởng và phát triển bình thường ở tự nhiên được, chúng cần một tế bào vật chủ để bám vào, sinh trưởng và sinh sản. Các tế bào của động thực vật hữu tính chính là môi trường tuyệt vời nhất để nó sinh trưởng, nhân lên và sống sót.

So sánh virut và vi khuẩn

Hình ảnh minh họa của virus

Giống như vi khuẩn, virus cũng được tìm thấy ở rất nhiều nơi, xuất hiện cả ở những môi trường khắc nghiệt. Virus lây lan rất nhanh chóng, sinh ra nhiều biến chủng khác nhau. Nhiều loại virus mới hiện nay còn có khả năng thích nghi siêu cao, cho phép sống và sinh sản trong nhiều điều kiện, chỉ cần sơ hở nhỏ, chúng có thể bám vào vật chủ, gây ra các loại bệnh vô cùng nguy hiểm.

Chúng ta có thể tìm thấy virus ở nhiều nơi, ngay cả trên cơ thể của mình, trên các vật dụng sử dụng hàng ngày. Virus hiện nay cũng còn gây ra nhiều tranh cãi về cấu tạo, tổ chức sống. Bản chất virus đều được liệt vào danh sách độc hại, chưa có loại virus nào thực sự mang đến lợi ích cho con người, động thực vật.

So sánh virus và vi khuẩn về điểm giống nhau

So sánh virut và vi khuẩn

Các so sánh giữa vi khuẩn và virus

Các điểm giống nhau của virus và vi khuẩn gồm có:
Kích thước của virus và vi khuẩn đều rất nhỏ, nếu nhìn bằng mắt thường không thấy được

  • Chủ yếu là dạng đơn bào, cấu tạo đơn giản
  • Sống, sinh trưởng, sinh sản chủ yếu phụ thuộc vào vật chủ

So sánh virus và vi khuẩn về điểm khác nhau

Ngoài những điểm giống nhau cơ bản thì chúng có một số điểm khác nhau như:

Vi khuẩn

Virus

Cấu trúc

 – Vi khuẩn là những sinh vật ở dạng đơn bào, có thể không cần vật chủ vẫn tồn tại và phát triển.

 – Vi khuẩn không làm thay đổi tế bào di truyền của vật chủ.

 – Virus không có tế bào, cấu tạo cũng đơn giản, cần phải có vật chủ để tồn tại và phát triển.

 – Virus làm thay đổi tế bào di truyền của vật chủ.

Kích thước

 – Rất nhỏ chỉ khoảng 1000 nanomet.

 – Kích thước siêu nhỏ chỉ bằng 1/100 đến 1/10 vi khuẩn. (20 – 400 nanomet)

Phương thức sinh sản

 – Thường sinh sản theo hình thức vô tính, nhân đôi vật chất di truyền DNA.

 – Xâm nhập tế bào, ký sinh và tạo ra bản sao DNA/RNA của virus trong tế bào vật chủ.

Cách điều trị

 – Sử dụng các loại thuốc chuyên dụng để tiêu diệt vi khuẩn.

 – Sát khuẩn bên ngoài, tạo môi trường vô trùng để loại bỏ vi khuẩn.

 – Rất nhiều loại virus chưa có cách điều trị, vacxin cũng đang nghiên cứu.

 – Các phương thức điều trị cũng chỉ đang ở hướng cầm chừng, kéo dài sự sống cho cơ thể vật chủ.

Có sự sống không?

Chưa xác định

Gây bệnh

 – Vi khuẩn gây ra rất nhiều loại bệnh cho con người như: viêm phổi, viêm dạ dày, viêm họng, nhiễm trùng, ngộ độc,…

 – Viêm gan B, cảm cúm, HIV, Sars, rubella,…Gần đây nhất có virus điển hình là Covid.

Các loại vi khuẩn, virus cực kỳ nguy hại cho cơ thể và tế bào vật chủ. Vì thế để đảm bảo an toàn cho cá nhân, phòng tránh sự lây lan của các sinh vật nguy hại này, chúng ta cần phải xây dựng một môi trường sống an toàn, lành mạnh, trong sạch. Hạn chế các ăn các loại đồ ăn sống, tới những nơi đang là ổ dịch dễ bị lây bệnh.

Với các thông tin so sánh virus và vi khuẩn trên, hy vọng bạn đã hiểu hơn về hai loại vi sinh vật siêu nhỏ này. Hãy cẩn thận nhé, chúng tuy nhỏ nhưng rất nguy hiểm đó.

||Ôn tập kiến thức:

Nhiễm trùng do vi khuẩn là do vi khuẩn và nhiễm virus là do virus gây ra. Có lẽ sự khác nhau giữa nhiễm vi khuẩn và virus là thuốc kháng sinh thường tiêu diệt vi khuẩn, nhưng chúng không có hiệu quả chống lại virus.

Mặc dù vi khuẩn và virus đều quá nhỏ để có thể nhìn thấy mà không cần kính hiển vi nhưng chúng khác nhau như hươu cao cổ và cá vàng.

Vi khuẩn là những sinh vật đơn bào, tương đối phức tạp, nhiều loại có thành cứng và màng mỏng, có màng cao su bao quanh chất lỏng bên trong tế bào. Chúng có khả năng tự sinh sản. Các hồ sơ hóa thạch cho thấy vi khuẩn đã tồn tại khoảng 3,5 tỷ năm và vi khuẩn có thể tồn tại trong các môi trường khác nhau, bao gồm nhiệt độ cực cao và lạnh, chất thải phóng xạ và cơ thể con người.

Hầu hết các vi khuẩn là vô hại và một số thực sự hữu ích bằng cách tiêu hóa thức ăn, tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, chống lại các tế bào ung thư và cung cấp các chất dinh dưỡng thiết yếu. Ít hơn 1% vi khuẩn gây bệnh ở người.

So sánh virut và vi khuẩn

Vi khuẩn là các sinh vật đơn bào

Virus nhỏ hơn vi khuẩn: virus lớn nhất cũng nhỏ hơn vi khuẩn nhỏ nhất. Virus bao gồm một lớp vỏ protein và lõi của vật liệu di truyền, là RNA hoặc DNA. Không giống như vi khuẩn, virus không thể tồn tại mà không có vật chủ. Chúng chỉ có thể sinh sản bằng cách tự gắn vào các tế bào. Trong hầu hết các trường hợp, chúng lập trình lại các tế bào để tạo ra virus mới cho đến khi các tế bào vỡ ra và chết. Trong các trường hợp khác, chúng biến các tế bào bình thường thành tế bào ác tính hoặc ung thư.

Không giống như vi khuẩn, hầu hết các loại virus đều gây bệnh và chúng khá cụ thể về các tế bào chúng tấn công. Ví dụ, một số loại virus tấn công các tế bào trong gan, hệ hô hấp hoặc máu. Trong một số trường hợp khác, virus nhắm mục tiêu vào vi khuẩn.

Nhiễm vi khuẩnnhiễm virus có nhiều điểm tương đồng. Cả hai loại nhiễm trùng đều do vi sinh vật - vi khuẩn và virus, thêm vào đó chúng đều lây lan qua các con đường sau:

  • Ho và hắt hơi;
  • Tiếp xúc với người nhiễm bệnh, đặc biệt là qua hôn và quan hệ tình dục;
  • Tiếp xúc với bề mặt bị ô nhiễm, thực phẩm và nước;
  • Tiếp xúc với các sinh vật bị nhiễm bệnh, bao gồm vật nuôi, gia súc và côn trùng như bọ chét và ve.

So sánh virut và vi khuẩn

Nhiễm vi khuẩn và nhiễm virus đều có thể lây khi tiếp xúc với người nhiễm bệnh

Nhiễm vi khuẩn cũng có thể gây ra:

  • Nhiễm trùng cấp tính chỉ xảy ra trong thời gian ngắn;
  • Nhiễm trùng mãn tính, có thể kéo dài hàng tuần, hàng tháng hoặc suốt đời;
  • Nhiễm trùng tiềm ẩn, có thể không gây ra triệu chứng lúc đầu nhưng có thể hoạt động lại trong một vài tháng hoặc vài năm.

Quan trọng nhất, nhiễm trùng do vi khuẩn và virus đều có thể gây ra các bệnh từ nhẹ, trung bình đến nặng.

Trong suốt lịch sử, hàng triệu người đã chết vì các bệnh do nhiễm vi khuẩn và nhiễm virus như bệnh dịch hạch hay Cái chết đen do vi khuẩn Yersinia pestis và bệnh đậu mùa gây ra bởi virus variola. Trong thời gian gần đây, nhiễm virus đã gây ra hai đại dịch lớn: đại dịch cúm Tây Ban Nha 1918-1919 đã giết chết 20 - 40 triệu người và đại dịch HIV/AIDS đang diễn ra đã giết chết khoảng 1,5 triệu người trên toàn thế giới trong năm 2013.

Nhiễm vi khuẩnnhiễm virus có thể gây ra các triệu chứng tương tự như ho, hắt hơi, sốt, viêm, nôn mửa, tiêu chảy, mệt mỏi và chuột rút - tất cả đều là cách mà hệ thống miễn dịch cố gắng loại bỏ các sinh vật truyền nhiễm. Nhưng nhiễm trùng do vi khuẩn và virus không giống nhau ở nhiều khía cạnh quan trọng khác, hầu hết là do sự khác biệt về cấu trúc của sinh vật và cách chúng phản ứng với thuốc.

So sánh virut và vi khuẩn

Xét nghiệm vi sinh có thể xác định nhiễm vi khuẩn hay virus

Bạn nên tham khảo ý kiến ​​bác sĩ nếu bạn nghĩ rằng bạn bị nhiễm vi khuẩn hoặc nhiễm virus. Có một số ngoại lệ như cảm lạnh thông thường, thường không đe dọa đến tính mạng.

Trong một số trường hợp, thật khó để xác định liệu bệnh là do nhiễm virus hay nhiễm vi khuẩn vì nhiều bệnh - bao gồm viêm phổi, viêm màng nãotiêu chảy - có thể do một trong hai nguyên nhân gây ra. Nhưng bác sĩ có thể xác định nguyên nhân bằng cách kiểm tra bệnh án của bạn và làm một số bài kiểm tra thể chất.

Nếu cần thiết, bác sĩ cũng có thể yêu cầu xét nghiệm máu hoặc nước tiểu để giúp xác nhận chẩn đoán hoặc dùng "xét nghiệm vi sinh" để xác định là nhiễm vi khuẩn hay nhiễm virus. Đôi khi, sinh thiết các mô bị ảnh hưởng có thể được yêu cầu

Việc phát hiện ra kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn được coi là một trong những bước đột phá quan trọng nhất trong lịch sử y tế. Thật không may, vi khuẩn rất dễ thích nghi và việc lạm dụng kháng sinh đã khiến nhiều người trong số họ kháng kháng sinh. Điều này đã tạo ra các vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt là trong các bệnh viện.

Thuốc kháng sinh không có hiệu quả chống lại virus và nhiều tổ chức hàng đầu hiện nay khuyên không nên sử dụng kháng sinh trừ khi có bằng chứng rõ ràng về việc nhiễm vi khuẩn.

So sánh virut và vi khuẩn

Thuốc kháng sinh điều trị nhiễm trùng do nhiễm vi khuẩn

Từ đầu thế kỷ 20, vắc-xin đã được phát triển. Vắc-xin đã làm giảm đáng kể số ca mắc bệnh siêu vi mới như: bại liệt, sởithủy đậu. Ngoài ra, vắc-xin có thể ngăn ngừa các bệnh nhiễm trùng như: cúm, viêm gan A, viêm gan B, papillomavirus ở người (HPV) và các loại khác.

Nhưng việc điều trị nhiễm virus khó khăn hơn, chủ yếu là do virus tương đối nhỏ và sinh sản bên trong tế bào. Đối với một số bệnh do virus, chẳng hạn như nhiễm virus herpes simplex, HIV / AIDS và cúm, thuốc kháng virus đã có sẵn. Nhưng việc sử dụng thuốc kháng virus có liên quan đến sự phát triển của vi khuẩn kháng thuốc.

Để ngăn ngừa các bệnh do vi khuẩn, virus gây ra, bạn nên tiêm phòng vắc-xin đầy đủ, điều này sẽ giảm thiểu tối đa nguy cơ bạn bị nhiễm bệnh. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã và đang triển khai dịch vụ tiêm chủng với nhiều loại vắc-xin đa dạng cho các đối tượng khác nhau, từ trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người lớn, phụ nữ trước và trong khi mang thai. Những ưu điểm khi tiêm vắc-xin tại Vinmec bao gồm:

  • Bệnh nhân sẽ được các bác sĩ chuyên khoa thăm khám, sàng lọc đầy đủ các vấn đề về thể trạng và sức khỏe, tư vấn về vắc-xin phòng bệnh và phác đồ tiêm, cách theo dõi và chăm sóc sau tiêm chủng trước khi ra chỉ định tiêm vắc-xin theo khuyến cáo mới nhất của Bộ Y tế & Tổ chức Y tế thế giới nhằm đảm bảo hiệu quả tốt nhất và an toàn nhất cho trẻ.
  • Đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng nhi giàu kinh nghiệm, chuyên nghiệp, hiểu tâm lý trẻ và áp dụng cách giảm đau hiệu quả cho trẻ trong quá trình tiêm chủng.
  • 100% bệnh nhân được tiêm chủng được theo dõi 30 phút sau tiêm và đánh giá lại sức khỏe trước khi ra về.
  • Được theo dõi đa khoa trước, trong và sau tiêm chủng tại Hệ thống y tế Vinmec và luôn có ekip cấp cứu sẵn sàng phối hợp với phòng tiêm chủng xử trí các trường hợp sốc phản vệ, suy hô hấp – ngừng tuần hoàn, đảm bảo xử lý kịp thời, đúng phác đồ khi có sự cố xảy ra.
  • Vắc-xin được nhập khẩu và bảo quản tại hệ thống kho lạnh hiện đại, với dây chuyền bảo quản lạnh (Cold chain) đạt tiêu chuẩn GSP, giữ vắc-xin trong điều kiện tốt nhất để đảm bảo chất lượng.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 20% phí khám bệnh lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 1/8 - 30/9/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

Nguồn tham khảo: healthline.com, mayoclinic.org, webmd.com

Sự khác nhau giữa vi khuẩn và virus

XEM THÊM:

Tải thêm tài liệu liên quan đến bài viết So sánh virut và vi khuẩn